YEREL
Giriş Tarihi : 04-02-2021 22:10   Güncelleme : 04-02-2021 22:20

ARAŞTIRMA

KEBAN BİBERİ

ARAŞTIRMA

Elazığ İli Tarihi Tarımsal Üretim Deseni İçinde Biber

Fethi Sönmez (Ziraat Mühendisi)

Elazığ ili; coğrafi konumu, verimli toprakları ve iklimi nedeniyle eski çağlardan itibaren bir çok uygarlığın sınırları içinde, Doğu ve Batı medeniyetlerinim kapısı konumunda olmuştur. Yazılı tarihi kaynaklarda, yörede egemenlik süren ve tarihte bilinen ilk bakanlıklardan olan Şarap Bakanlığını kuran Hititler’in bölgeye 'İşuva' adını verdiği Elazığ’a, zengin üzüm çeşitliği ve bağcılık kültürünü miras bırakmışlardır.

Elazığ ili, tarihçilerin “Bereketli Hilal” olarak değerlendirdikleri, bitkilerin yetişmesi için ideal topraklarla iç içe olan bir şehirdir. Bu nedenle çok eski çağlara dayanan tarımsal üretim deseni ve çeşitli kültürlere ev sahipliği yapması nedeniyle de zengin bir yemek kültürüne sahiptir. Türkiye fiziki haritası incelendiğinde, Elazığ ilinin ada şeklindeki yapısı ile adeta Türkiye’mizin minyatürü gibidir. Elazığ ilinin bu değerli Coğrafi konumu; eski tarihlerden beri birçok tarım ürünün yetiştirilmesine olanak sağlamıştır.

Bölge olarak Karasal İklim görülmesine rağmen, Fırat ırmağı, Murat ırmağı ve Elazığ ilindeki çok sayıdaki ırmakların varlığı ile son yıllarda yapılan baraj göllerinin etkisiyle oluşan Mikro klima İklimin etkisiyle, Elazığ ilinde yetiştirilen tarım ürünlerinden biri de Harput Sancağında şimdiki Elazığ ili ve ilçelerinde yetiştirilen değişik türlerdeki biber çeşitleridir.

Biber Ülkemize 15 ve 16 yy. Osmanlı imparatorluğu döneminde girmiştir. İlimiz de ise üretimi 16 yy. itibaren yapılmaktadır.

İlimizde yetiştiriciliği ile ilgi olarak; Selçuk Üniversitesi Öğretim üyesi İbrahim Solak’ın 2008 yılında Türkiyat Araştırmalar Dergisinde yazmış olduğu makalede; XV-XIX. Yüzyıllar arasında Osmanlı Devleti’nin Anadolu coğrafyasında üretilen meyve, sebze türleri ile üretim miktarları ve bunlardan ne kadar vergi alındığı ile ilgili, yapılan çalışmasında, sebzelerin hepsinin bazen bostan olarak geçtiği ve bostan içine giren ürünler yazılırken yeşilbiber de olduğu belirtilmiştir.

15 - 17 Yüzyılda Anadolu’da Bazı Sancak, Kaza ve Nahiyelerde meyve- sebze Üretiminden alınan öşür Miktarı (Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan bazı meyve defterleri, tahrir ve temettuat defterleri) aşağıdaki gibidir:

İdari Birim

Ürünler

1515- 1531

Öşür Miktarı (Akçe)

1583-1591

Öşür Miktarı (Akçe)

 

Harput Sancağı

Meyve

10316

21004

Bostan

-

18706

Toplam

10316

39710

 

KEBAN BİBERİ:

Keban Biberi yöremizde yetiştirilen sebzeler arasında en çok tüketilen ürünlerin başında gelmektedir. Taze, kızartma, salça, toz biber, pul biber, közleme, kurutulmuş (kızartma ve haşlama) olarak tüketilmektedir. Keban Biberi dolmalık biberi formunda olup, meyve ve bitki olarak benzeri çeşitleriyle kıyaslandığında farklılıkları vardır.

Keban Biberi; meyve ağırlığı, meyve eni, meye boyu, yaprak boyu ve yaprak eni bakımından diğer ticari çeşitlerden daha büyük, nakliyeye dayanıklı özellikle de kurutmaya elverişlidir.

Kendine döllenen Kalın etli, acı ve tatlı formları vardır. Keban Biberi yörede mikro klima gösteren, ilçe merkezi ve köylerinde üretilmektedir. Bu bölge dışında üretim yapılmaya çalışılmış yeterli gelişim göstermemiştir. Diğer bölgelerde verim daha az olmakta ve ayırt edici özellikleri kaybolmaktadır.

Bu ürün Elazığ yöresel tarım ürünleri içerisinde çok özel bir yere ve halk arasında yüksek beğeni görmesi ile çok önemli bir değer olarak dikkat çekmektedir.