Bazı kitaplar vardır; okunur, kapağı kapanır ve raftaki yerini alır. Bazıları ise kapağı kapandıktan sonra asıl yolculuğunu başlatır. Zihinde, kalpte ve vicdanda yaşamaya devam eder. Sevgili kardeşim İhsan Tarakçı’nın Kül adlı romanı da işte bu ikinci gruba ait.
“Kül” … İlk bakışta tükenmişliği, yok oluşu ve geride kalan sessizliği çağrıştırıyor. Romanda sıkça hissedilen “Her şey yandı, geriye insan kaldı” cümlesi, kaybın en yalın hâlini hatırlatıyor. Ancak bu isme biraz farklı bir yerden bakmak mümkün.
Çünkü kül, sadece bir son değildir.
Bizim kültürümüzde kül, aynı zamanda arınmanın da simgesidir. Eskiden insanlar külü temizlik için kullanırdı; en zor kirleri bile o sade ve mütevazı külle temizlerlerdi. Yani kül, sadece yok oluşu değil, yeniden başlamayı da içinde taşır.
Kül romanını okurken ben yalnızca yanıp bitmiş hayatları görmedim. Aynı zamanda o küllerin içinden doğabilecek bir yüzleşmeyi, bir temizlenmeyi ve yeniden inşa ihtimalini hissettim.
İhsan Tarakçı’nın kalemi samimi ve sahici. Okuru yormadan düşündüren bir dili var. Karakterlerin iç dünyasına yaptığı yolculuk, aslında okuru kendi içine bakmaya davet ediyor. Okurken insanın zihnine şu soru yerleşiyor:
“Ben olsam ne yapardım?”
Roman, sadece bireysel bir hikâye anlatmıyor; aynı zamanda toplumsal bir aynaya dönüşüyor. Kutuplaşmaların, kırılmaların ve içsel çatışmaların ortasında kalan insanı anlatırken, hepimize şu gerçeği hatırlatıyor:
“Geriye ne kalırsa kalsın, insan kalır.”
Ve asıl mesele de tam burada başlıyor.
Eğer her şey yanıp kül oluyorsa, geriye kalan insanın ne yaptığı belirleyici olur. Küllerin altında kalmak da bir tercihtir; o külü arınmaya dönüştürmek de.
Belki de bu romanın en güçlü tarafı tam olarak burada saklı.
Çünkü bazen en büyük dönüşüm, en büyük yıkımdan sonra başlar. Ve bazen kül, sadece bir son değil; tertemiz bir başlangıcın habercisidir.
Bu yüzden, sadece bir hikâye okumak değil; kendi iç dünyasıyla yüzleşmek isteyen, geçmişin izlerini bugünün aynasında görmek isteyen tüm kitap severlere Kül’ü özellikle tavsiye ederim.
Bir hikâye arayanlar değil, kendini arayanlar için: Kül.
